Sociale huur op Bonaire: anders dan in Europees Nederland, maar ook hier grote tekorten
In dit artikel:
Bonaire kampt met een toenemende woningcrisis: door sterke bevolkingsgroei en beperkte nieuwbouw is betaalbaar wonen steeds lastiger. Tussen 2011 en 2025 steeg de bevolking van 15.679 naar ruim 26.000 mensen (bijna 70% groei), vooral door migratie uit Latijns-Amerika en vestiging van mensen uit Europees Nederland. De vrije huurmarkt biedt weinig en dure opties, terwijl inkomens op het eiland relatief laag blijven.
Centraal in de aanpak staat Fundashon Cas Boneriano (FCB), de enige corporatie die sociale huurwoningen op Bonaire bouwt en beheert. Directeur Ben Oleana, die de organisatie sinds 17 jaar leidt en haar uit faillissement herbouwde, zegt dat FCB nu ongeveer 460 sociale huurwoningen beheert (tegen circa 300 zes jaar geleden). Toch blijft de vraag ver boven het aanbod: de wachtlijst telt naar schatting 3.200–3.400 inschrijvingen. Plannen voor uitbreiding zijn in uitvoering, maar door sterk gestegen bouwkosten zijn ambities bijgesteld van 500 naar 425 nieuwe woningen, met oplevering verwacht rond 2028 in onder meer Nord Salina, Hato en Rincon.
Praktische belemmeringen beïnvloeden ook bouwkeuzes: modulair bouwen bleek onhaalbaar door transport- en lokale omstandigheden, waardoor FCB terugvalt op traditioneel bouwen. Financiële stabiliteit en meer ruimte om te lenen worden verwacht van een herziening van de Woningwet BES; als FCB de status van toegelaten instelling krijgt, kan lenen met staatsborging en langere aflossingstermijnen (bijvoorbeeld 50 jaar) haalbaarder worden, wat investeringen vergemakkelijkt en politieke druk beter kan weren.
FCB investeert ook in duurzaamheid: in Hato worden 118 sociale woningen voorzien van zonnepanelen en batterijen, waardoor bijvoorbeeld airconditioning betaalbaarder wordt voor bewoners. Huurbeleid op Bonaire wijkt af van Nederland: er zijn geen vaste sociale huurgrenzen; FCB stelt huur vast op basis van inkomen, gezinssamenstelling en werkende kinderen. Huren lopen van enkele honderden dollars tot circa 600 dollar per maand. Huurtoeslag vanuit Nederland is mogelijk maar moet jaarlijks worden verlengd.
Woningen zijn overwegend functioneel en eenvoudig (meestal twee slaapkamers); voorzieningen als warm water en airco zijn niet standaard. Bewoners zoals Debby Raphaela betalen dankzij toeslag ongeveer 250 dollar en stonden soms jarenlang ingeschreven — zij zat tien jaar op de wachtlijst — maar ervaart ook buurtproblemen zoals overlast. Succesvolle sociale woningbouw vereist blijvende samenwerking tussen Openbaar Lichaam Bonaire, Nederland en FCB; hoewel de druk blijft, is FCB financieel gezonder en ontstaan er door nieuwe projecten wel enige verlichting. Zoals Oleana het verwoordt: “Het gaat om de mensen van Bonaire. We moeten vooruit.”