'Comply or explain' schiet tekort bij wetgeving Caribisch Nederland

In dit artikel:

Jurist Bastiaan de Jong stelt in een bijdrage in het Tijdschrift voor Constitutioneel Recht dat het sinds 2019 gehanteerde principe comply or explain voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba onvoldoende juridische bescherming biedt tegen ongelijke behandeling binnen Nederland. Dat principe houdt in dat wetgeving voor de BES-eilanden in principe gelijk moet zijn aan die voor Europees Nederland, tenzij afwijking gemotiveerd wordt; De Jong vindt echter dat er geen heldere criteria bestaan om te bepalen wanneer zo’n afwijking gerechtvaardigd is en of harmonisatie of differentiatie per beleidsterrein het uitgangspunt moet zijn.

Centraal in zijn kritiek staat artikel 1 van de Grondwet: dat gelijkheidsbeginsel is volgens hem het enige toetsingskader voor verschillen in wetgeving. De speciale bepaling in artikel 132a creëert volgens De Jong geen eigen juridisch kader dat ongelijke behandeling kan rechtvaardigen. Hij wijst er ook op dat bestaande regelgeving voor de BES-eilanden vaak buiten de comply-or-explain-toepassing blijft, terwijl die eveneens aan artikel 1 moet worden getoetst.

De Jong koppelt dit aan zichtbare verschillen op terreinen als sociale zekerheid en bestaansminimum en pleit voor een fundamentele herziening van het wetgevingskader: per beleidsterrein expliciet vastleggen of en waarom van gelijkstelling wordt afgeweken, zodat keuzes juridisch afdwingbaar in plaats van louter bestuurlijk blijven.